Wat is Transcutane Electrische Zenuwstimulatie (TENS)?

Bevallen is intens en wordt over het algemeen als pijnlijk ervaren. Er zijn veel dingen die je kan om met deze pijn bij je bevalling om te gaan. Pijn ontstaat als de spieren van je baarmoeder hard samentrekken (weeën of contracties). Deze samentrekkingen zijn nuttig doordat zijde uitgang van je baarmoeder (de baarmoedermond) steeds verder doet opengaan (ontsluiting) en je baby zich goed kan positioneren om geboren te worden.

De pijn wordt door iedereen anders ervaren. Hoe erg je de pijn / intensiteit van de weeën voelt, hangt af van verschillende factoren, zoals:

    • of je je ontspannen voelt
    • of je je veilig voelt bij de mensen om je heen
    • of je steun ervaart
    • of je je aandacht kan verleggen.

Tijdens je bevalling maakt je lichaam hormonen (zoals endorfines) aan die werken als pijnstillers. Soms duurt het wel  enige tijd voordat je merkt dat deze hormonen hun effect hebben. In tussentijd kan je zelf veel doen om beter te kunnen omgaan met de pijn, zoals bewegen, rustig ademen, de plek waar je bent fijn maken, steun van anderen ervaren, warm water of steriele waterinjecties gebruiken.

Bovendien, kun je ook gebruik maken van Transcutane Elektrische Zenuwstimulatie (TENS).

TENS werkt met kleine elektrische stroompulsjes die via plakkers op de huid worden toegediend. Deze stroompulsjes kunnen helpen om de pijn tijdens de bevalling te verminderen.

De plakkers worden meestal op de rug en/of het achterwaartse bekken aangebracht. Dat kan op vaste plaatsen op het lichaam, maar ook op de plekken waar je zelf de meeste pijn voelt.

De stroompulsjes voelen meestal aan als een licht kloppend, tintelend of kriebelend gevoel. Je kunt de intensiteit aanpassen aan wat voor jou prettig voelt.

TENS kan op verschillende manieren helpen om de pijn tijdens de bevalling draaglijker te maken. De elektrische prikkels van TENS zorgen voor een verstoring/blokkade van de baringspijnprikkels richting de hersenen. Daarnaast kan TENS de aanmaak van lichaamseigen stoffen (zoals endorfines) die pijn en spanning helpen verminderen stimuleren. Bovendien, werkt TENS ook als een vorm van afleiding. De tintelende of kloppende prikkels geven je iets anders om je aandacht op te richten, waardoor je minder aandacht hebt voor de pijn van de weeën.

TENS is niet nieuw. Het wordt al jaren toegepast bij de behandeling van acute of chronische pijn in andere disciplines. Ook in de perinatale zorg zijn er nog andere toepassingen, zoals bij lage rugpijn, bekkenpijn, littekenpijn na een keizersnede en pijn na een episiotomie.

 

TENS1

Hedendaagse praktijk in Vlaanderen

TENS wordt in verschillende landen gebruikt als een niet-medicamenteuze manier om met de intensiteit van de baringspijn tijdens de arbeid en bevalling beter om te kunnen gaan. Je vindt het onder andere in de Scandinavische landen, het Verenigd Koninkrijk en Ierland, Nederland, Canada en Australië.

In Vlaanderen wordt TENS voorlopig nog beperkt gebruikt. Indien je een laagrisicozwangerschap hebt (dat wil zeggen: als jij en je baby gezond zijn, je zwangerschap normaal verloopt, je geen medische complicaties hebt gehad en je zwangerschap voldragen is (tussen 37 en 42 weken)) kun je zelf een TENS-toestel aankopen of huren en gebruiken zowel bij een bevalling binnen en buiten het ziekenhuis. Sommige ziekenhuizen beschikken ook over eigen TENS-toestellen die zijn aangekocht en goedgekeurd voor gebruik tijdens een ziekenhuisbevalling.

 

Wat zegt de wetenschap over het gebruik van TENS tijdens de arbeid en bevalling?

Recente internationale richtlijnen uit het V.K., Australie en Nederland bevelen het gebruik van TENS aan als een optie voor zwangere vrouwen die tijdens de bevalling de baringspijn willen verlichten en/of een ruggenprik willen uitstellen. Deze richtlijnen beschouwen TENS als een niet-invasieve, eenvoudig toepasbare manier om de baringspijn te helpen verlichten zonder medicatie (NICE, 2025; QCG 2023; FMS, 2020).

Uit wetenschappelijke studies blijkt dat vrouwen die TENS gebruiken minder vaak hevige baringspijn ervaren dan vrouwen die geen TENS gebruikten of een TENS-toestel dat niet werkte . Bovendien, kan TENS de arbeid mogelijk verkorten. TENS kan goed gecombineerd worden met andere vormen van pijnstilling, zoals ademhaling, beweging, massage of medicamenteuze pijnstilling. Indien de vrouw een warm bad of douche wil gebruiken tijdens de arbeid en bevalling, dienen de TENS-plakkers tijdelijk verwijderd te worden, omdat ze niet in contact mogen komen met water. Er werden geen nadelige effecten voor moeder of baby vastgesteld.

Kortom, TENS kan een waardevolle aanvulling zijn binnen een multimodale pijnbenadering tijdens de arbeid en bevalling voor zwangere vrouwen met een voldragen en gezonde zwangerschap en een normale bevalling zonder complicaties.

Het wetenschappelijk onderzoek kent een aantal beperkingen. Onderzoek naar TENS tijdens de arbeid en bevalling is niet altijd gemakkelijk te vergelijken. Zo verschilde de manier waarop TENS werd gebruikt van studie tot studie: de plakkers werden soms op een andere plaats aangebracht en ook de sterkte, frequentie, duur en het aantal behandelingen verschilde. Het is bovendien moeilijk om onderzoek volledig ‘blind’ uit te voeren: je voelt immers of je TENS krijgt of niet. Daardoor kunnen verwachtingen een rol spelen in de resultaten.

Richtlijn

Land

Jaar

Besluit

NICE (National Institute for Health and Care Excellence) — Intrapartum Care (NG235) V.K. 2025

TENS-apparaten worden niet verstrekt door de National Health Service (NHS), maar als een vrouw TENS wil gebruiken om haar comfort tijdens de bevalling te bevorderen, steun haar dan in haar keuze.

Er is zeer weinig bewijs voor de effectiviteit ervan tijdens de actieve fase van de bevalling, maar er is ook geen bewijs voor schadelijke effecten.

Andere vormen van pijnverlichting kunnen naast TENS worden gebruikt als de vrouw dat nodig heeft.
Queensland  Clinical Guidelines Intrapartum Pain Management Australië 2023

Bied niet-farmacologische pijnstilling aan, waaronder TENS.

Combineer niet-farmacologische naast farmacologische pijnbestrijding (indien gekozen) om de pijnverlichting te vergroten.

Federatie van Medische Specialisten, Pijnbehandeling tijdens de bevalling

Nederland

2020

Overweeg TENS als mogelijke optie als comfortverhogende interventie tijdens de bevalling.

 

 

De keuze: wat past bij jou? 

Tijdens je bevalling kun je kiezen om TENS te gebruiken als niet-medicamenteuze pijnstilling tijdens je arbeid. Je kunt ook kiezen om géén TENS te gebruiken. In dat geval kun je, al dan niet, andere niet-medicamenteuze pijnstilling of een ruggenprik gebruiken om beter met de intensiteit van de weeën om te gaan.

Dit is jouw keuze.

Je zorgverlener (gynaecoloog, vroedvrouw, huisarts) informeert je over de voor- en nadelen van elke keuzeoptie en bespreekt met jou je voorkeuren en noden op basis van jouw individuele situatie. Je zorgverlener kan TENS aanbevelen. Je kunt vragen stellen over de redenen voor deze aanbeveling en je kunt beslissen om toe te stemmen of te weigeren. Je mag altijd van gedachte veranderen en een andere beslissing maken die voor jou past.

Voor- en Nadelen van TENS tijdens de arbeid en bevalling

 

Voordelen:

Uitkomst

Arbeid met TENS

Referentie

Kans op pijnverlichting

(op een 10 cm Visual Analogue Scale)

Ongeveer 8 op de 10 vrouwen die TENS gebruikten ervoeren pijnverlichting, tegenover ongeveer 3 op de 10 vrouwen in de placebogroep.

Hu et al, 2026

Duur van de arbeid

De bevalling was gemiddeld 46 minuten korter in de TENS-groep dan in de groep zonder TENS.

Hu et al, 2026

 

Nadelen

In de wetenschappelijke studies werden geen ongunstige uitkomsten voor moeder en kind aangetoond.

 

Spelen nog andere factoren een rol bij mijn beslissing?

Tegenindicaties

TENS mag niet worden gebruikt door zwangeren met:

  • een elektronisch implantaat (bv pacemaker)
  • metalen staven in de wervelkolom
  • een hartritmestoornis
  • tumoractiviteit
  • een epileptische aandoening
  • een huidaandoening of een maligne (kwaadaardige) afwijking in het gebied waar de elektroden moeten worden aangebracht.

Bovendien mag TENS niet gebruikt worden in combinatie met water immersie (bad, douche) tijdens de arbeid en bevalling.

Bijwerkingen

In de meeste gevallen zijn er geen bijwerkingen. In sommige gevallen kan er huidirritatie ontstaan als reactie op de elektroden, de elektroden-gel of de stroomimpulsen, of spierpijn bij verkeerd gebruik.

 

 

Ik wil graag TENS gebruiken tijdens mijn arbeid en/of bevalling. Wat gebeurt er dan?

Bespreek je wens tijdens de zwangerschap met je zorgverleners en laat ze opnemen in je elektronisch dossier of je geboortewensen.

Informeer tijdens je zwangerschap of je geboorteomgeving een TENS toestel ter beschikking stelt of dat je een TENS-toestel zelf dient mee te brengen. De meeste ziekenhuizen in Vlaanderen voorzien géén TENS-toestel. Sommige eerstelijnsvroedvrouwen(praktijken) bieden TENS toestellen aan. In de praktijk kunnen vaak TENS-toestellen in België en Nederland gehuurd worden voor enkele weken tegen een prijs rondom €45.

Als je zelf een TENS-toestel meebrengt naar je bevalling, dan is het aangeraden om tijdens de zwangerschap het TENS-toestel al eens uit te proberen. Betrek hierbij ook je geboortepartner. Hij/zij kan je actief ondersteunen, bv bij de plaatsing van de elektroden en het regelen van de verschillende TENS-programma’s.

TENS is het meest effectief als je er vroeg in de arbeid mee begint. Vanaf dat je eerste weeën opkomen pas je best TENS al toe. Zo bouwt je lichaam sneller extra endorfine op en kun je optimaal van de pijnstillende werking van TENS profiteren vanaf het moment dat je weeën intensiever worden. TENS mag gedurende de hele arbeid en bevalling gebruikt worden, maar het lijkt minder effectief in de overgang naar de persfase.

Als je graag een warm ontspanningsbad of douche gebruikt tijdens de arbeid en be­valling, dan dienen de plakkers tijdelijk verwijderd te worden en opnieuw toegepast te worden mocht je later terug TENS willen gebruiken. Want de TENS-plakkers mogen niet in aanraking komen met water.

TENS kan best (tijdelijk) gestopt worden indien je tussendoor een rugmassage wenst.

Bij toepassing van TENS, vermijd wrijving tegen een stoelleuning, het bed of kleding, of transpiratie. Ben je wat zwaarder gebouwd dan kun je beter kleinere elektroden (bijvoorbeeld 5 x 5 cm) gebruiken, om de stroomdichtheid te vergroten.

Ook met een TENS-toestel kan de hartslag van je baby gemonitord worden. Dit gebeurt ofwel continue elektronisch met een cardiotocography (CTG), bij voorkeur via een draadloze monitor om je bewegingsvrijheid te behouden, ofwel wordt met tussenpozen geluisterd via een doptone of een hoorbuis van Pinard.

 

Wat kan me helpen om te kiezen?

Neem je tijd om te reflecteren over de informatie en je eigen voorkeuren en behoeftes.

De volgende vragen kunnen je mogelijk helpen om te kiezen:

Wat vind ik belangrijk?

Vragen en gedachten die ik graag met mijn zorgverlener wil bespreken

Ik wil graag gebruik maken van niet-medicamenteuze pijnstilling.

Ik wil proberen een ruggenprik te vermijden.

Ik wil dat mijn bevalling zo natuurlijk mogelijk verloopt en zo min mogelijk medische interventies tijdens de bevalling.

Ik wil graag vrij kunnen bewegen en mijn houdingen kiezen.

Ik wil graag in bad ontspannen en/of bevallen.

Ik vindt het niet erg een eigen TENS-toestel te huren/kopen en mee te brengen.  

Iets anders dat belangrijk is voor mij: ….

 

Hoe maak ik van mijn arbeid en bevalling met TENS een positieve ervaring?

Bespreek grondig alle voor-en nadelen met je  vroedvrouw en gynaecoloog. Neem je tijd om je behoeftes, zorgen en twijfels helder te krijgen en alle vragen uit te klaren. Misschien wil je ook een tweede opinie vragen, of de ervaringen van andere ouders aftoetsen?

  • Gebruik de B.R.A.I.N.S. methode om je beslissing te nemen.
  • Je bent gezond, je zwangerschap is voldragen (> 37 weken) en zonder complicaties verlopen.
  • Je hebt geen pacemaker, metalen staven in de wervelkolom, een hartrit­mestoornis, tumoractiviteit, epilepsie, een huidaandoening of een maligne (kwaadaardige) afwijking in het gebied waar de elektroden moeten worden aangebracht.
  • Informeer je vooraf of de geboorteomgeving waar je bevalt (ziekenhuis, geboortehuis) TENS-toestellen ter beschikking heeft of dat je zelf een TENS-toestel moet huren/kopen en meebrengen.
  • Tijdens de zwangerschap probeer je best al eens het TENS-toestel uit. Betrek hierbij je geboortepartner. Zo raken jullie beiden vertrouwd met de werking van het toestel.
  • Blijf ook met een TENS-toestel in beweging en wissel frequent van houding. Neem een kijkje op www.bewegingsvrijheid.be voor meer inspiratie.
  • Het gebruik van TENS moet je niet weerhouden om ook andere niet-medicamenteuze pijnstillingsopties toe te passen (bv. ademhaling, hypnobirthing, mindfulness). Wil je graag een rugmassage, dan kun je overwegen om de TENS-plakkers tijdelijk te verwijderen. Wil je graag in een warm bad of onder de douche gaan? Ook dat kan, maar dan is het belangrijk om op zulke momenten de TENS-plakkers te verwijderen en nadien opnieuw aan te brengen omdat ze niet in aanraking met water mogen komen.
  • Ook met TENS is het luisteren naar de harttonen van je baby prima mogelijk.

 

Ervaringen van ouders

Nele: "Als verpleegkundige op de NICU werkte ik jarenlang nauw samen met vroedvrouwen en kwam ik regelmatig in contact met bevallingen. Al vóór mijn eerste zwangerschap wist ik dat ik graag zonder epidurale wilde bevallen. Niet omdat ik tegen medische interventies ben, maar omdat ik ervan overtuigd ben dat elke interventie soms weer een volgende kan uitlokken. Daarom ging ik tijdens mijn zwangerschap op zoek naar niet-medicamenteuze manieren om met de pijn om te gaan.

Tijdens die zoektocht botste ik onder andere op virtual reality als pijnstilling. Ik stuurde daarover informatie door naar mijn thuisvroedvrouw. Zij vertelde dat ze al een tijd twijfelde om een TENS-toestel aan te kopen en dat dit voor haar net het duwtje in de rug was om dat effectief te doen. Uiteindelijk kon ik het toestel via haar huren voor mijn bevalling.

Bij de geboorte van mijn zoontje maakte ik voor het eerst gebruik van een TENS-toestel. Die ervaring was zo positief dat ik tijdens mijn twee­de zwangerschap geen moment twijfelde om het opnieuw te gebruiken. Omdat mijn eerste kindje al op 37 weken en 1 dag geboren werd, bracht mijn thuisvroedvrouw het toestel deze keer al iets vroeger langs. Gelukkig maar, want op 36 weken en 6 dagen begon de bevalling al.

Terwijl ik thuis nog de laatste voorbereidingen trof, las mijn man de handleiding van het TENS-toestel nog eens door. Na mijn douche bracht hij de elektroden op mijn onderrug aan volgens de duidelijke instructies. Het toestel bleek heel eenvoudig in gebruik.

Ik startte al vrij vroeg in de arbeid met de TENS, omdat mijn vroedvrouw had uitgelegd dat het toestel dan het meeste effect heeft. Tijdens de overgangsfase is het vaak minder werkzaam, maar in de uren daarvoor heeft het voor mij echt een verschil gemaakt. De elektrische prikkels namen de pijn niet weg, maar haalden wel de scherpe kantjes van de weeën af. Misschien nog belangrijker: het gaf me een gevoel van contro­le in een situatie die net heel oncontroleerbaar aanvoelt. Zowel fysiek als mentaal hielp me dat enorm. Ik kon veel beter in mijn eigen bubbel blij­ven en me volledig focussen op mijn ademhaling.

Dat laatste stukje van de bevalling was voor mij het meest intens en pijnlijk. Op dat moment kon de TENS de pijn niet meer temperen, maar tot aan de overgangsfase heeft het toestel me echt geholpen. Samen met de ademhalingstechnieken die ik tijdens een zwangerschapscursus had geleerd, en het gebruik van een geboortekam tijdens mijn tweede bevalling, vormde de TENS voor mij een waardevolle ondersteuning.

Ik kijk dan ook heel positief terug op het ge­bruik van TENS. Voor mij zaten er eigenlijk geen nadelen aan. Het toestel gaf me geen pijnvrije bevalling, maar wel het gevoel dat ik actief met de weeën kon omgaan. Dat gevoel van controle maakte voor mij een wereld van verschil. Ik ben uiteindelijk twee keer heel vlot bevallen, zon­der epidurale of andere medische interventies. Natuurlijk is elke bevalling anders en is er geen garantie dat dit voor iedereen hetzelfde zal zijn, maar voor mij was TENS een bijzonder waarde­volle ondersteuning tijdens beide bevallingen.”

 

Bronnen

  • Federatie voor Medische Specialisten, Pijnbehandeling tijdens de bevalling, Nederland, 2020.
  • Federatie voor Medische Specialisten, Transcutane elektrische neurostimulatie (TENS), Nederland, 2025.
  • Hu ZY, Tang J, Li XX, Yuan DN, Chen ZY, Lyu YQ, Ma WB, Lan L. The efficacy and safety of transcutaneous electrical nerve sti­mulation for labor analgesia in the first stage of labor: a qualita­tive and quantitative analysis. Front Med (Lausanne). 2026 Jan 27;13:1730360. doi: 10.3389/fmed.2026.1730360. PMID: 41676096; PMCID: PMC12888028.
  • Moola, S. Evidence Summary. Labor: Transcutaneous Electrical Nerve Stimulation (TENS) for Pain Relief. The JBI EBP Database. 2021; JBI-ES-3834-2.
  • National Institute for Health and Care Excellence. (2023). Intrapartum care (NICE guideline NG235). https://www.nice.org.uk/guidance/ng235
  • Queensland Clinical Guidelines, Intrapartum Pain, Australië, 2023.